'Gran Medaglia Cangrande 2015' voor "una donna del Barolo"!

Volgende week zondag wordt tijdens de opening van de 49ste Vinitaly in Verona, dé wijnbeurs van Italië, de 'Gran Medaglia Cangrande 2015' uitgereikt aan een wijnvrouw uit Barolo. Haar naam is Maria Teresa Mascarello, eigenaar van de Cantina Mascarello Bartolo di Barolo.

Maria Teresa Mascarello en haar vader Bartolo

Cantina Mascarello Bartolo is een kleine producent van grootse Piemontese wijnen. De door haar vader en grootvader neergezette kwaliteit van een traditionele Barolo "non alla moda" zet zij voort. Haar Barolo wijnen moeten het - bewust - doen zonder gekunstelde technologie (tegenwoordig in vele 'cantine' zo gebruikelijk) en zonder te rijpen in 'barrique' uit Frankrijk of bewerking met 'roto-fermentors' voor een verdere verfijning.

Maria Teresa bouwt hiermee voort op een familietraditie, die teruggaat tot 1800. Zij weet met een kleine groep collega-wijnproducenten (waaronder Giacomo Conterno en Bruno Giacosa) de drang te weerstaan om de smaak van Barolo te moderniseren en daarmee voor een groter publiek toegankelijk te maken. Barolo is een wijn, die geduld vraagt. Een wijn met een groots verleden, dat je niet zo makkelijk overboord moet gooien. Haar wijnen ondergaan een lange fermentatie en rijping in grote oude wijnvaten ('botti'), die gemaakt zijn van lokaal eiken- en kersenhout. Daarmee wordt op traditionele wijze de smaak geperfectioneerd. Haar in 2005 overleden vader Bartolo Mascarello zette voor deze zienswijze de toon: Barolo volgens de 'oude school'.

De Mascarello wijngaarden beslaan drie hectaren voor de Nebbiolo da Barolo (in de località Cannubi, San Lorenzo e Rué in de gemeente Barolo en in Rocche in de gemeente La Morra). De Barolo wordt samengesteld uit druiven van al deze heuvels en dus niet alleen van de Cannubi. De andere drie hectaren zijn bestemd voor de productie van Barbera en Dolcetto d'Alba en Langhe Freisa.

Een website heeft deze wijnmaker niet. Niet nodig. Haar wijnen verkopen toch wel. Een indicatie van de verkoopprijs: een Barolo kost circa € 150,-, een Barbera circa € 30,-.

Mascarello is dit jaar gekozen uit de 67.000 wijnbouwbedrijven in Piemonte. Van deze wijnproducenten worden 22.000 tegenwoordig geleid door een vrouw.

Nizza DOCG is een feit

Uithangbord in Nizza Monferrato

Nizza Monferrato is een klein en charmant plaatsje in het hart van het Barbera d'Asti wijngebied; in de Piemontese provincie Asti. Bekend om de wedstrijd met grote wijnvaten, die elk jaar begin juni op het grote plein gehouden wordt.

Daarnaast is het sedert december 2014 naamgever van een bijzondere Barbera wijn: de Nizza DOCG. De 74ste DOCG-denominatie. Ik werd daarop geattendeerd door een bericht van Josje van Oostrom op LinkedIn. In de 18 gemeenten van Nizza schijnt de lekkerste Barbera geproduceerd te worden. Vandaar dus ook een eigen DOCG.

DOCG staat voor 'Denominazione di origine controllata e garantita'. Het is de allerhoogste classificatie van wijn in Italië; een classificatie die door de Italiaanse wetgever is opgezet om de wijnboer te beschermen tegen oneerlijke concurrentie en de consument meer zekerheid te geven omtrent herkomst en kwaliteit. DOCG is voorbehouden aan wijnen met prestige, die al minstens vijf jaar DOC ('Denominazione di originele controllata') zijn.

Barbera is een rode wijn, die gewaardeerd wordt om zijn elegantie en lange houdbaarheid. Al in de 17de eeuw werd de barbera druif geteeld in de Monferrato. Nu kom je deze druif overal in Piemonte en Lombardije tegen. Het wordt gezien als de op één na beste druif, na de nebbiolo.

Barbera is een wijn voor bij het eten, wegens zijn lage tannine, goede zuurgraad en fruitigheid. Niet alleen voor bij een rijke maaltijd met vlees, maar ook bij een bord pasta, niet al te sterke kazen en/of bij hapjes (aperitivo) smaakt een Barbera goed.

Tot december jl. droegen de Barbera wijnen uit de omgeving van Nizza Monferrato als naam Barbera d'Asti DOCG en DOCG Superiore. Net als elders in deze provincie. De grond (rijk aan kalksteen, klei en calcium) en de klimaatcondities maken het Nizza gebied zo speciaal en superieur. De heuvels met wijnranken liggen er ideaal, van zuidoost tot west. Er valt minder regen dan in het Barolo-gebied en in de late zomer- en herfstmaanden is er een goed verschil tussen de dag- en nachttemperaturen. Op dit moment worden circa 250.000 flessen in het Nizza territorium geproduceerd.

De eerste wijnen met het nieuwe label, Nizza DOCG, kunnen in juli 2016 worden verwacht. Maar natuurlijk kan nu al deze wijn geproefd en gekocht worden (met het oude label) bij wijnproducenten in één van de 18 Nizza-gemeenten: Agliano Terme, Belveglio, Bruno, Calamandrana, Castel Boglione, Castelnuovo, Castel Rocchero, Cortiglione, Incisa Scapaccino, Moasca, Mombaruzzo, Mombercelli, Nizza Monferrato, Rocchetta Palafea, San Marzano Oliveto, Vaglio Serra en Vinchio.

illustraties van de website van Explore Italian Wine

Chionetti - pionier van kwaliteitswijnen in de Dogliani regio

De naam Dogliani hangt samen met die van de druif dolcetto; ofwel andersom. Deze druif rijpt vroeg en de oogst is meestal al in de laatste weken van september. Sinds 2005 mag de Dolcetto wijn uit Dogliani zich Dolcetto di Dogliani Superiore ofwel Dogliani DOCG noemen. Op etiketten tref je ook de naam Dogliani di Dogliani aan. Was Dolcetto eerst vooral een eenvoudige tafelwijn, de Dogliani DOCG is dit niveau ruim ontstegen.

Een bekende en gewaardeerde producent van Dogliani wijnen is Chionetti. Dat is vooral te danken aan Quinto Chionetti. Het wijngoed Chionetti dateert van 1912. Toen startte Giuseppe Chionetti, grootvader van de huidige eigenaar met de aanplant van wijndruiven en vervolgens de productie van wijn. Kleinzoon Quinto Chionetti (nu 87 jaar oud) is een pionier als het gaat om de wijze van wijnproductie; met respect voor de natuur en volgens de nieuwste enologische technieken.

Het bedrijf omvat circa zestien hectare wijngaarden en produceert circa 85.000 flessen per jaar. Naast twee Dogliani ook een Langhe Nebbiolo.

18-19 oktober Barbaresco proeven

Barbaresco wijn wordt net als Barolo gemaakt van nebbiolo druiven. Beide wijnen zijn genoemd naar het plaatsje centraal gelegen tussen hun wijngaarden, zijn rood en beginnen met een B, maar daarmee zijn dan ook de overeenkomsten opgenoemd. Sommigen geven de voorkeur aan Barolo, maar er zijn ook wijnliefhebbers die juist een goede Barbaresco prefereren om de wat lichtere smaak.

Barbaresco beslaat niet half zoveel wijngaarden als Barolo. De wijngaarden van Barbaresco liggen over het algemeen iets lager en warmer dan die van Barolo. De oogst van hun druiven valt daardoor vaak iets eerder.

Hoewel men zegt dat de standaard van het wijn maken in de Barbaresco iets lager ligt dan in dat van de Barolo, kent het ook beroemde namen: Angelo Gaja, Giacosa, Marchesi di Gresy.

Het weekend van 18 en 19 oktober presenteert de enoteca van Barbaresco hun wijnen. Het is een uitgelezen mogelijkheid kennis te maken met deze wijn. Ongeveer honderd 'etiketten' uit de productiejaren 2009, 2010 en 2011 worden geschonken en kunnen worden geproefd.

De proeverij wordt begeleid door een 'Mercato del Bello e del Buono' en is open van 10-19.00 uur. Kosten: € 20,- voor één dag en voor twee dagen € 35,-.

Wijn proeven in La Morra: de zaterdagen van oktober en november

La Cantina Comunale di La Morra geeft dit jaar (2014) de mogelijkheid om niet alleen in oktober, maar ook in november hun wijnen te proeven en erover van gedachten te wisselen met de producenten. Het evenement heet: Autunno con il Barolo di La Morra.

Alle zaterdagen in oktober en november staan wijnproducenten, elke zaterdag andere, klaar om liefhebbers van wijn alles te vertellen over hun wijnen en hen te laten proeven. De gelegenheid om uitstekende Barolo's te proeven en het persoonlijke verhaal erachter te horen.

Tijden: 10-12.30 uur en 14.30 - 18.30 uur.

Reserveren is niet nodig. Kosten: € 10,-

Arneis de eerste Docg-wijn in mini-fles

Arneis wijnproef bij Penna in Alba Senio d'Elvio.

Het Consorzio van wijnboeren in de Piemontese streek Roero wil hun product ook kunnen aanbieden in vliegtuigen. Daarom dat ze hun Arneis wijn vanaf nu ook aanbieden in flessen van 0,187 liter. Daarmee is deze wijn de eerste Docg-wijn in Italië, die gaat 'vliegen' in een dergelijke fles. Arneis was al verkrijgbaar, maar dan in een standaard wijnfles, in de business class.

De Arneis is een antieke witte druif en had ooit als doel de donkerkleurige nebbiolo wat op te lichten. Het woord arneis betekent 'kleine moeilijke'; een druif die lastig te verbouwen was.

Arneis is een een heerlijke droge witte wijn, zeer geurig en met een iets bittere afdronk. Arneis kan het beste jong gedronken worden en komt goed tot zijn recht bij circa 8 graden Celcius. De uitdaging voor de wijnproducenten in Roero is nu een Arneis-wijn te maken, die kan verouderen. Daar wordt hard aan gewerkt.

In Nederland kom je Arneis nog maar mondjesmaat tegen. In Piemonte is het een favoriete wijn voor een aperitief, maar ook bij lunch en diner.

De streek Roero grenst aan de Langhe, net ten noorden van de steden Bra en Alba. In de heuvels van de Roero wordt een witte, maar ook een - minder bekende - rode Arneis wijn geproduceerd. Ook in de Langhe kom je Arneis tegen. Dan staat er op de fles 'Langhe Arneis'.

Nascetta, een gewone druif die bijzonder werd

Italië beschikt naast een uniek cultureel erfgoed ook over een bijzondere rijkdom aan meer dan 350 autochtone wijndruivenrassen. Zo’n druif is de nascetta druif uit de Langhe, een regio die beroemd is vanwege de Barolo wijnen. Voor het eerst dronk ik wijn van deze druif toen ik een paar jaar geleden bij Annamaria Abbona in Farigliano naast haar Dolcetto wijnen een glas Netta kreeg. Vandaag proefde ik een geheel andere Nascetta wijn. We waren bij de relatief jonge wijnproducent Diego Conterno in Monforte d'Alba.

Nascetta is een witte druif en was in de 19e eeuw van Alba tot Mondovì populair. De succesvollere nebbiolo verdrong de nascetta toen naar de achtergrond. De nascetta druiventrossen zijn niet al te groot en de opbrengst is laag. Dat is misschien ook een reden dat de nascetta werd gedegradeerd tot witte boerenwijn en een langzame dood leek te sterven.

Vanaf begin jaren negentig starten het wijnhuis Elvio Cogno en Le Strette met de aanplant van deze nascetta druif rondom het dorp Novello. Dit gebeurde nadat Savio Daniele van Cantina Le Strette als student in 1988 op de enologische school van Alba een wijn van deze druif te proeven kreeg. Een ander verhaal vertelt dat Valter Fissore van Cantina Elvio Cogno deze druif ontdekte bij een lokale boer. Vervolgens kreeg ook de ‘Microbiologia e Industria Agraria Università’ van Turijn belangstelling voor deze druif en determineerde deze. Drijvende kracht achter het vervolgens op de markt brengen waren Valter Fissore en Nadia Cogno van Cantina Elvio Cogno.

Het wijnhuis Elvio Cogno kwam in 1994 al met een eerste kleine hoeveelheid nascetta wijn onder de naam Nas-cetta. Le Strette volgde iets later. Zij brachten na twee jaar van experimenteren deze wijn in 1999 op de commerciële markt. Aangezien een druif gebruikt werd die niet officieel was geregistreerd, mocht de naam van de druif niet op het etiket! In haar regels zijn de Italiaanse wijnautoriteiten conservatief en bureaucratisch. Nieuwe initiatieven worden op z’n minst wantrouwend bekeken. Maar Cantina Elvio Cogno gaf niet op.

In 2000 werd de druif eindelijk erkend en kreeg de wijn het laagste kwaliteitspredicaat: Vino da Tavola. Een paar jaar later volgde de promotie tot Langhe Bianco DOC. De druivennaam nascetta mocht nog steeds niet op het etiket worden vermeld. Vanaf de oogst van 2010 mag de wijn eindelijk Langhe Nascetta DOC heten. Bij Elvio Cogno wordt deze wijn nu verkocht onder de naam Langhe Anas-Cëtta DOC, bij Le Strette heet het Nas-Cëtta di Novello. Beide wijnhuizen experimenteren met het ouder laten worden van deze wijn.

Inmiddels vind je de druif in diverse wijngaarden in de Langhe en produceren circa twintig ‘cantina’s’  een nascetta wijn. Er zijn er zelfs die al spreken van de toekomstige koning der witte wijnen (in navolging van Barolo als “wijn der koningen en koning der wijnen”). Andere producenten zijn onder andere: Ellena Giuseppe, Annamaria Abbona, Cascina Adelaide, Reverdito, Rivetto, Ettore Germano en Diego Conterno.

Een mistig uitzicht begin mei bij Monforte d'Alba

De wijngaarden van de nascetta bevinden zich over het algemeen op 400-450 meter hoogte en zijn op het noorden of westen gericht. Dit zorgt voor voldoende frisheid in de wijn.
Geen malo (melkzuurgisting) voor deze wijn. Vergisting en rijping vinden meestal plaats op roestvrij staal; soms ook op hout. 

Aroma`s van reine claude, perzik, frisse zuren, een hint van rozemarijn en het voor veel Italiaanse witte wijn karakteristieke bittertje op het eind proef je. De structuur van de wijn van nascetta staat rijping op houten vat toe en zorgt dan voor een parfum van een vleugje acaciahoning. Volgens sommigen heeft nascetta iets van een Grüner Veltliner. De smaak wordt mede bepaald door de leeftijd van de wijnranken. Veel producenten hebben nog relatief jonge druiven. Wanneer de druivenranken 4 tot 5 jaar ouder zijn, geeft het een andere wijn. Net als de locatie (samenstelling grond, ligging ten opzcihte van de zon, ed.), bepaalt de leeftijd van de ranken en het productieproces (‘hand van de meester’) de uiteindelijke smaak.

Na botteling is het advies de wijn binnen 2 tot 3 jaar te drinken. De wijn dient koel, circa 12 graden Celsius, gedronken te worden. Na het openen van de fles is de wijn nog 3 tot 4 dagen goed. Alleen de geur gaat in de loop der dagen iets achteruit.

Voor liefhebbers van jazz en wijn

Een nieuw initiatief, dat het proeven van wijn en het onderwijl genieten van mooie muziek op een mooie locatie combineert, is Wine More Jazz. Het idee kwam, hoe kan het ook anders, tot stand boven een glas goede wijn. En aan goede wijn is er in dit deel van Piemonte geen gebrek.

Wijnen van de omgeving van Barolo zijn er te proeven: uit San Rocco Seno d'Elvio, Barolo en La Morra. Elke heuvel heeft zijn eigen grondsamenstelling. Dat maakt dat wijn van dezelfde druiven op al die heuvels zorgen voor elk hun 'eigen' wijn.

De concerten vinden plaats in het kasteel van Barolo of in het kasteel van Grinzane Cavour. Beiden zijn mooie sfeervolle locaties.

Voor het programma van de jazz-optredens: zie de website van WineMoreJazz.

Truffel seizoen breekt aan met veel festiviteiten in Alba

In oktober als veel druiven al zijn binnengehaald en verwerkt worden tot heerlijke wijnen, is de focus in het zuidelijke deel van Piemonte en dus ook de Langhe gericht op de witte truffel, il Tartufo Bianco ofwel il Tartufo d'Alba. Dan vinden overal jaarmarkten plaats waar witte en zwarte truffels te koop worden aangeboden. Maar ook allerhande festiviteiten. Deze zijn te verdelen in 'enogastronomia', folklore, manifestaties, tentoonstellingen, cultuur, muziek, sport en markten. Voor een overzicht: http://www.fieradeltartufo.org/Sezione.jsp?titolo=FIERA%20DEL%20TARTUFO%202013&idSezione=458

De truffelmarkt in Alba vindt dit jaar op alle zaterdagen en zondagen tussen 12 oktober en 17 november en op 1 november van 9.00 tot 20.00 uur op het Cortile della Maddalena in Alba. Toegangsprijs is € 2,-. In andere plaatsen in de Langhe en Monferrato worden ook boeren- truffelmarkten georganiseerd; vaak dan zonder toegangsprijs. Die van Alba wordt gezien als de grootste en meest prestigieuze en men garandeert er dat de op de truffelmarkt van Alba gekochte truffel een echte is. Gecontroleerd door 'una Commissione Qualità'.

Tijdens de markt kan er in 'il Palazzo del Gusto' na reservering een wijnproef en/of een eetproef genoten worden. Ook kunnen door beroemde koks klaargemaakte gerechten worden genoten. Meer informatie bij het bureau voor toerisme en/of de website: http://www.fieradeltartufo.org/Sezione.jsp?titolo=Il+Palazzo+del+Gusto&idSezione=521

Op zondag 13 oktober is er tussen 10 en 19.00 uur in het historische centrum van Alba een Albaromatica. Liefhebbers van kruiden en specerijen kunnen dan hun hart ophalen. De veelzijdigheid van deze producten komen worden dan gedeeld met alle bezoekers. Ingrediënten die een gerecht net dat bijzondere geeft.

De vrijdagavonden in centrum Alba zijn tussen 17 en 20.00 uur gericht op het proeven van wijn en allerhande andere lokale lekkernijen. Winkels en enoteche stellen zich gastvrij open om klanten en gasten te laten ruiken en proeven aan en van producten van het omliggende platteland.

Op 26 oktober is de Fondazione Ferrero tussen 9 en 13.00 uur gastheer van de 12de editie van het 'Bere il territorio - Concorso Letterario Nazionale'.

Zondag 3 november is er tussen 10 en 19.00 uur in het centrum de markt 'Langhe e Roero in Piazza ... con la Granda!'.  Een markt waar voor de streken Langhe en Roero typische producten alle aandacht krijgen. Ligurië is er dit jaar als gast ook vertegenwoordigd met olijfolie, ansjovis en vele andere regionale producten. Bezoekers krijgen de gelegenheid te proeven en te kopen. Wijn kan dan natuurlijk niet ontbreken. Op het 'Isola del vino' kunnen wijnen uit de Langhe en Roero geproefd worden.

Op 26 en 27 oktober is het in Alba op het Piazza Risorgimento proeven van Piemontees vlees en brood uit de Langhe. Zaterdag 26 oktober om 19.00 uur en op zondag de hele dag.

Op 1, 2 en 3 november kan op het Piazza Risorgimento tijdens 'La Nocciola più Buona del Mondo' geproefd worden van de hazelnoot, één van de drie typische producten uit de Langhe: hazelnoten, chocolade en kaas. Samen met een glas Moscato d'Asti, een grappa of een van de grote wijnen van VINUM.
Op 9 en 10 november is het dan de beurt aan 'il Cioccolato e le Grappe'.
Op 16 en 17 november zijn het de DOP kazen uit Piemonte.

Programma boekje: http://issuu.com/up_studio/docs/programma_it/40?e=8844909/4677587

Meivakantie in Piemonte / Langhe

In de auto op weg naar Piemonte zagen we vele Nederlandse auto's, die dezelfde kant opgingen. Piemonte begint ook in het voorjaar populair te worden. De vakantie begon hoopvol, met een heerlijk warme zon. Prima weer voor wandel- en of fietstochten.

Helaas nu, twee dagen later, zitten we met z'n allen in de stromende regen. Koud, nat, maar in z'n soort eigenlijk ook heel mooi. Flarden wolken verplaatsen zich door de dalen en het groen wordt alleen maar nog groener. Dit weer biedt ook zo zijn perspectieven.

Vooral de wijnliefhebbers kunnen komende dagen hun hart ophalen. In het congrescentrum aan de rand van het oude stadscentrum van Alba aan het Piazza Medford presenteren op de VINUM ruim 400 wijnproducenten zich met hun wijn. Alle grote DOCG's en DOC's zijn er vertegenwoordigd: Barbaresco DOCG, Barolo DOCG, Dolcetto di Diano d'Alba DOCG, Dogliani DOCG, Roero DOCG, Roero Arneis DOCG, Alba DOC, Barbera DOC, Dolcetto D'Alba DOC, Langhe DOC, Nebbiolo d'Alba DOC, Verduno Pelarvega DOC, aromatische wijnen, spumanti en passiti. Deze beurs duurt tot en met 1 mei a.s.

Voor wijnliefhebbers is er op 5, 6 en 7 mei de eerste Grandi Langhe DOCG. Eigenlijk voor de professionals onder de internationale wijnliefhebbers, maar wij gaan daar zeker een kijkje nemen. Het vindt op verschillende locaties plaats. Zie de website: http://grandilanghe.com/it_IT/home/grandi_langhe/location

Tussen de regenbuien door kan je je op 30 april en 1 mei ook wagen naar het stadscentrum. Op het Piazza Risorgimento van Alba leer je op 30 april vanaf 18.00 uur en de dag erop de hele dag hoe de pasta uit Gragnano (plaatsje ten zuiden van Napels) wordt gemaakt. Je kan de pasta dan ook proeven en vergezeld doen gaan van een glas Dolcetto Dogliani DOCG. Kinderen kunnen er 'Mani in Pasta, op 1 mei leren hoe pasta te maken. Voor verdere afleiding is er muziek en theater in de straten.

Op woensdag 1 mei, de dag van de arbeid en feestdag, organiseert het bureau voor toerisme van Alba een rally door de Langhe: caccia al tesoro. Zoals zo vaak hier gaat het niet om als eerste over de finish te komen, maar om zoveel mogelijk van de tocht te genieten en toch een prijsje te winnen. Deelname kost € 40,- per auto (met maximaal 5 personen) en je moet je van tevoren opgeven (tel. 0039 0173 364030 of via info@turismoinlanga.it). De tocht start om 10.30 uur vanaf het Piazza Medford. De tocht gaat door de heuvels van de Langhe en door dorpjes die hun naam hebben gegeven aan de beroemde wijnen uit deze streek; het gebied dat op de nominatie staat toegevoegd te worden aan het Unesco erfgoed.

Als het weer hopelijk weer wat beter is, kan op 5 mei vanaf 15.30 uur gekeken worden naar een demonstratie van vaandeldragers op het centrale plein in de oude stad van Alba. Altijd indrukwekkend.

Wandelen en wijn gaan samen op 4 en 5 mei. Op de zaterdag start de drie uur durende wandeltocht om 15.00 uur, op zondag om 10.00 uur. Tijdens de tocht worden locaties aangedaan voor het proeven van wijn. Voor meer informatie: tartufoevino.it en bij het bureau voor toerisme in Alba. Kosten: € 15,- pp.

Op 10 mei kunnen in Barbaresco bij de Enoteca 60 verschillende wijnen uit dit gebied geproefd worden. Locatie zijn 15 restaurants. Zie: www.enotecadelbarbaresco.it

Kortom, het komt deze vakantie vast wel goed!

Fiera dei vini della Luna di Marzo te Asti van 8 tot 10 maart 2013

Op vrijdag 8 (van 17.00 tot 23.00 uur), zaterdag 9 (11.00 - 23.00 uur) en zondag 10 maart 2013 (10.00 - 19.00 uur) organiseert de Kamer van Koophandel van Asti een wijnproef van de beste DOC en DOCG wijnen, als ook het evenement Asti fa Goal, waar lokale lekkernijen te koop worden aangeboden. Een uitgelezen mogelijkheid de diverse wijnen en spumanti te proeven en te vergelijken.

Locatie: Palazzo del'Enofila, Corso Cavallotti 45/47 te Asti

 

Wijnranken in de winter                Fles Moscato d'Asti met 19de eeuws wijnglas