Nascetta, een gewone druif die bijzonder werd

Italië beschikt naast een uniek cultureel erfgoed ook over een bijzondere rijkdom aan meer dan 350 autochtone wijndruivenrassen. Zo’n druif is de nascetta druif uit de Langhe, een regio die beroemd is vanwege de Barolo wijnen. Voor het eerst dronk ik wijn van deze druif toen ik een paar jaar geleden bij Annamaria Abbona in Farigliano naast haar Dolcetto wijnen een glas Netta kreeg. Vandaag proefde ik een geheel andere Nascetta wijn. We waren bij de relatief jonge wijnproducent Diego Conterno in Monforte d'Alba.

Nascetta is een witte druif en was in de 19e eeuw van Alba tot Mondovì populair. De succesvollere nebbiolo verdrong de nascetta toen naar de achtergrond. De nascetta druiventrossen zijn niet al te groot en de opbrengst is laag. Dat is misschien ook een reden dat de nascetta werd gedegradeerd tot witte boerenwijn en een langzame dood leek te sterven.

Vanaf begin jaren negentig starten het wijnhuis Elvio Cogno en Le Strette met de aanplant van deze nascetta druif rondom het dorp Novello. Dit gebeurde nadat Savio Daniele van Cantina Le Strette als student in 1988 op de enologische school van Alba een wijn van deze druif te proeven kreeg. Een ander verhaal vertelt dat Valter Fissore van Cantina Elvio Cogno deze druif ontdekte bij een lokale boer. Vervolgens kreeg ook de ‘Microbiologia e Industria Agraria Università’ van Turijn belangstelling voor deze druif en determineerde deze. Drijvende kracht achter het vervolgens op de markt brengen waren Valter Fissore en Nadia Cogno van Cantina Elvio Cogno.

Het wijnhuis Elvio Cogno kwam in 1994 al met een eerste kleine hoeveelheid nascetta wijn onder de naam Nas-cetta. Le Strette volgde iets later. Zij brachten na twee jaar van experimenteren deze wijn in 1999 op de commerciële markt. Aangezien een druif gebruikt werd die niet officieel was geregistreerd, mocht de naam van de druif niet op het etiket! In haar regels zijn de Italiaanse wijnautoriteiten conservatief en bureaucratisch. Nieuwe initiatieven worden op z’n minst wantrouwend bekeken. Maar Cantina Elvio Cogno gaf niet op.

In 2000 werd de druif eindelijk erkend en kreeg de wijn het laagste kwaliteitspredicaat: Vino da Tavola. Een paar jaar later volgde de promotie tot Langhe Bianco DOC. De druivennaam nascetta mocht nog steeds niet op het etiket worden vermeld. Vanaf de oogst van 2010 mag de wijn eindelijk Langhe Nascetta DOC heten. Bij Elvio Cogno wordt deze wijn nu verkocht onder de naam Langhe Anas-Cëtta DOC, bij Le Strette heet het Nas-Cëtta di Novello. Beide wijnhuizen experimenteren met het ouder laten worden van deze wijn.

Inmiddels vind je de druif in diverse wijngaarden in de Langhe en produceren circa twintig ‘cantina’s’  een nascetta wijn. Er zijn er zelfs die al spreken van de toekomstige koning der witte wijnen (in navolging van Barolo als “wijn der koningen en koning der wijnen”). Andere producenten zijn onder andere: Ellena Giuseppe, Annamaria Abbona, Cascina Adelaide, Reverdito, Rivetto, Ettore Germano en Diego Conterno.

Een mistig uitzicht begin mei bij Monforte d'Alba

De wijngaarden van de nascetta bevinden zich over het algemeen op 400-450 meter hoogte en zijn op het noorden of westen gericht. Dit zorgt voor voldoende frisheid in de wijn.
Geen malo (melkzuurgisting) voor deze wijn. Vergisting en rijping vinden meestal plaats op roestvrij staal; soms ook op hout. 

Aroma`s van reine claude, perzik, frisse zuren, een hint van rozemarijn en het voor veel Italiaanse witte wijn karakteristieke bittertje op het eind proef je. De structuur van de wijn van nascetta staat rijping op houten vat toe en zorgt dan voor een parfum van een vleugje acaciahoning. Volgens sommigen heeft nascetta iets van een Grüner Veltliner. De smaak wordt mede bepaald door de leeftijd van de wijnranken. Veel producenten hebben nog relatief jonge druiven. Wanneer de druivenranken 4 tot 5 jaar ouder zijn, geeft het een andere wijn. Net als de locatie (samenstelling grond, ligging ten opzcihte van de zon, ed.), bepaalt de leeftijd van de ranken en het productieproces (‘hand van de meester’) de uiteindelijke smaak.

Na botteling is het advies de wijn binnen 2 tot 3 jaar te drinken. De wijn dient koel, circa 12 graden Celsius, gedronken te worden. Na het openen van de fles is de wijn nog 3 tot 4 dagen goed. Alleen de geur gaat in de loop der dagen iets achteruit.

Restaurant Piazza Duomo in Alba op 39ste plaats.

Op de San Pellegrino ranglijst van 50 beste restaurants in de wereld staan sinds eergisteren slechts drie Italianen. Eén van deze drie restaurants staat in de Langhe.

Het gaat om Piazza Duomo in het oude centrum van Alba. Sinds eergisteren staat het op nummer 39, twee plaatsen hoger dan de vorige ranking.

Samen met de Ceretto familie startte Enrico Crippa in 2005 twee restaurants, naast elkaar, in het oude centrum van Alba aan het Piazza del Risorgimento (ook wel Piazza Duomo genoemd). Het restaurant Piazza Duomo (drie Michelinsterren) en La Piola.

De Ceretto familie is onder andere bekend om haar kwaliteitswijnen uit de Langhe en de door Sol Lewitt en David Tremlett beschilderde kapel, dat als een kleurrijke baken tussen hun Barolo wijngaarden staat.

Beide restaurants hebben een andere benadering en daarmee ook een andere prijsklasse. In La Piola tref je de traditionele eenvoudige Piemontese keuken, in Piazza Duomo is deze keuken wel de basis, maar presenteert het zich op een chique, vernieuwende en verfijnde wijze. Een dolce kost er waar je elders in de Langhe een volledige Piemontees menù voor krijgt; ook van zeer goede kwaliteit en smaak, maar anders in presentatie. De groenten van beide restaurants komen uit de eigen moestuin van Crippa. Die staat natuurlijk ook in de Langhe.

In La Piola worden wijnen van kleine producenten uit de Langhe geschonken. Met een redelijk geprijsde kaart van los te bestellen gerechten, maakt dit restaurant een waardige presentatie van het landelijke en kleinschalige Langhe waar. Hiertegenover staat Piazza Duomo voor het meer mondiale van het Langarole erfgoed: eerlijke producten met een fantastische presentatie en smaak.

Bij La Piola eet je van speciale borden, ontworpen door hedendaagse kunstenaars. De familie Ceretto steunt op vele manieren de kunsten en met deze borden zet La Piola eigenlijk een oude Italiaanse traditie voort: die van de Piatto del Buon Ricordo.

Bij een bezoek aan Alba, zeker langsgaan!

Meivakantie in Piemonte plannen

Kleine markten met lokale producten die de Slow Food filosofie uitstralen:
- Dogliani, Piazza Umberto I - elke zaterdag van 8 tot 13.00 uur
- La Morra, Piazza Castello - elke zaterdag en zondag
- Barolo, Piazza Caduti per la Libertà - elke zondag van 9 tot 18.00 uur

- Levice, in het oude centrum - op 27 april de gehele dag

Op 27 april organiseert Neive ter herinnering aan Romano Levi een vlooienmarkt en een markt met lokale producten in het centrum van het stadje.

De vorig jaar geoogste wijnen proeven:

Alba Vinum heeft in het weekend van 25, 26 en 27 april allerhande activiteiten op het programma staan. In het congrescentrum aan Piazza Medford zijn er rode wijnproeverijen, op Piazza Garibaldi zijn er marktkramen met producten van het land en kazen en kan er witte wijn uit de Roero geproefd worden. Piazza Savona staat  in het teken van 'l'Asti e la Nocciola' - Asti Spumante en Moscato d'Asti. Er worden ook wijnworkshops en kinderkookworkshops aangeboden. Voor meer informatie: www.vinumalba.com

Weekend van 25-27 april allerhande festiviteiten in La Morra,waaronder wijnproeverijen, activiteiten voor kinderen, de zaterdagavond muziek en aperitief en zondag een markt met lokale producten.

25-27 april wijnproeven uit de Cantina Comunale di Castiglione Falletto en la Bottega del Vino di Serralunga d'Alba. Georganiseerd door Go Wine.

Wandelen:

Op 20 april wandelen door de heuvels van Barbaresco en Neive met de organisatie Terre Alte. Start in Neive om 10.00 uur. Kosten: € 7,-

21 April - Montemarino: wandelen met panoramisch uitzicht. Georganiseerd door Terre Alte. Aanvang om 10.00 uur in Località Manera di Benevello en met tussenstop bij la Cascina del Pavaglione (huis uit een van de boeken van Fenoglio).

25 April een wandeltocht langs de plekken beschreven door Beppe Fenoglio in 'Il partigiano Johnny'. Verzamelen om 10.00 uur bij de kerk San Bovo in Castino. Kosten  € 7,-.  Inschrijven bij Terre Alte.

27 April wordt een wandeltocht georganiseerd in de Roero 'Sacro Monte dei Piloni'. Een imker wordt tijdens de tocht bezocht. Verzamelen om 10.00 uur te Montà. Inschrijven weer via Terre Alte.

En verder nog:

Op 30 april is er een marathon uitgeschreven in Alba. Start is op het Piazza Risorgimento.

Op 30 april is er is Alba op het Piazza Pertinace vanaf 18.30 uur een jazz concert (Elisabetta Prodon Trio). Toegang gratis.

Moscato d'Asti in de aanbieding bij Albert Heijn

Al vanaf de 13de eeuw groeien op de rotsige en steile hellingen van de oostelijke Langhe en Monferrato moscato druiven. Druiven voor de heerlijke en niet zo zoete dessertwijn Moscato d'Asti. Het is een tintelende en aromatische wijn. Niet alleen lekker bij een dessert, maar op een warme namiddag ook als aperitief.

Het is ooit een hele klus geweest om deze drank in de fles te houden zonder dat de kurk er vanaf knalde. Alchemisten zijn er letterlijk eeuwen mee bezig geweest. Pas begin 17de eeuw lukte het een amateur wijnmaker aan het hof van de Savoye en pas na de Tweede Wereldoorlog was het mogelijk deze wijn in grotere hoeveelheden te produceren. Voor de Moscato is het jaartal belangrijk. Deze wijn moet binnen één à twee jaar gedronken worden. Daarna gaat de kwaliteit achteruit.

Albert Heijn verkoopt wijnen van één van de grootste wijnproducenten van de Langhe, Fontanafredda. Van dit wijnhuis heeft deze supermarkt een Moscato d'Asti in de aanbieding. Iets voor bij een lome Paaslunch? Om vervolgens met de ogen dicht je te wanen in de Langhe!?

Koel drinken.

Meer over Fontanafredda elders op deze blog.

'Dizionario dei pittori piemontesi dell'Ottocento'

Alberto Pasini

Aanleiding aandacht te besteden aan de eind 2013 uitgegeven 'encyclopedie' van de Piemontese schilderkunst van de 19de eeuw is de tentoonstelling van schilderijen van Alberto Pasini in de Fondazione Accorsi in Turijn. Alberto Pasini (1826-1899) haalde zijn inspiratie uit de Oriënt.

De 19de eeuw in Italië stond in het teken van veel veranderingen; politiek, sociaal, cultureel en economisch. Ook de invasies van onder ander Napoleon en de Oostenrijkers lieten hun invloed achter. In de schilderkunst zie je dat terug in de grote diversiteit aan stijlen. Al deze stijlen komen aan bod in de 'Dizionario dei pittori piemontesi dell'Ottocento' van G.L. Marini e.a. (700 pag., € 153,-, uitgever AdArte).

Mario Reviglione - ritratto di Amalia Guglielminetti

Volgens recensent Marco Vallora in de krant La Stampa verbleken de schilderijen van Renoir, die tot voor kort in Turijn te zien waren op een grote overzichtstentoonstelling, bij het aanschouwen van de Piemontese negentiende eeuwers.

Voert het te ver dit lijvige boekwerk aan te schaffen, er in de boekhandel doorheen bladeren toont aan dat het hier om ten onrechte veronachtzaamde kunstschilders gaat.

De tentoonstelling over Alberto Pasini is nog tot 29 juni 2014 te zien in de Fondazione Accorsi - Ometti / Museo di Arti Decorative in Turijn. Het museum is een soort huis-museum in een begin 17de eeuws palazzo. Rijk ingericht met meubilair, kristal en huisraad, zoals gebruikt in een adelijk 18de eeuws huishouden en alsof de bewoner ieder moment om de hoek komt kijken.

Messer Tulipano - 15e editie

Tussen 5 april en 1 mei 2014 is de tulpenpracht rondom het Castello di Pralormo te bewonderen. Meer dan 75.000 bollen, tulpen- en narcissenbollen, afkomstig uit Nederland laten deze maand hun volle pracht zien en geven het mooie park van Pralormo extra glans. Elk jaar wordt een deel van het park opnieuw beplant. Daarnaast staan dit jaar kleine tuinen en moestuinen tijdens de openstelling centraal.

Het kasteel kan ook bezocht worden; tegen gereduceerd tarief.

Kasteel en park zijn alle dagen van de week open van 10 tot 18.00 uur (in het weekend tot 19.00 uur).
Toegang: € 7,50 (korting met Piemonte+ kortingskaart).

Ga voor een kleurrijke indruk naar deze fotocollage en naar het blogbericht van vorig jaar.

Adres: Via Umberto I, 26, Pralormo.
Pralormo en kasteel liggen aan de weg van Turijn naar Alba.



Castello di Pralormo dateert uit de 13de eeuw. Toen was het een vierkant fort, dat dienst deed om het gebied te verdedigen. Tot begin 19de eeuw werd het omgeven door een gracht. De familie Roero veroverde begin 14de eeuw het kasteel en vergrootte het. In de 19de eeuw was het kasteel bezit van een diplomaat en politicus uit het Albertina tijdperk, Graaf Carlo Beraudo di Pralormo.

De huidige eigenaren van het kasteel wonen er permanent. Zij zorgen met hulp van de overheid voor het in stand houden van kasteel, tuinen, oranjerie en de 'azienda agricola'.

Spinazie met ricotta

Eerder schreef ik al over ricotta, een kaassoort die overal in Piemonte wordt geproduceerd. Een heerlijk en, eigenlijk, Siciliaans gerecht is ricotta met verse spinazie in bladerdeeg. Verse spinazie is overal nog volop te koop. Daarom nu dit makkelijke recept voor vier personen, dat ook nog eens snel klaar is. Heerlijke voor een lome zondagmiddag lunch of gewoon als avondmaaltijd deze variatie op een Italiaanse recept.

In de Italiaanse supermarkt zijn rollen bladerdeeg te koop (liggen in het koelvak). In Nederland kom je het ook wel tegen. Bekender zijn de plakjes bladerdeeg van 15 x 15 cm. Een goed alternatief wanneer je geen zin hebt bladerdeeg zelf te maken en je de rollen niet kunt vinden. Maak van deze vierkanten plakjes bladerdeeg een rechthoek van ca. 30 x 30 cm en leg het op bakpapier op een bakplaat.

Verwarm de oven voor op 180 graden Celcius.

Voor de vulling heb je 150 gram verse spinazie, 250 gram champignons (half gewone en half kastanje), 150 gram verse ricotta, 20 gram geraspte Parmezaanse kaas, zout en peper en wat nootmuskaat nodig.

Maak de champignons schoon, snij ze in schijfjes en bak ze in olijfolie. Leg de gebakken champignons in een bakje opzij. Snij vervolgens de spinazie fijn en bak het kort in wat olijfolie (tot de spinazie geslonken is). Prak de ricotta met een vork en meng er de Parmezaanse kaas en nootmuskaat doorheen. Doe de ondertussen afgekoelde spinazie en champignons erbij en breng het zo nodig nog op maak met wat peper en zout.

Schep het mengsel op het bladerdeeg (dat al uitgerold op een bakplaat ligt) en breng daarna de twee lange kanten van de rechthoek naar elkaar toe. Gebruik hiervoor het bakpapier, waarop het deeg ligt: pak het bakpapier aan een zijde op, rol de twee kanten naar elkaar toe en 'plak' de twee zijden aan elkaar vast. Bestrijk het deeg met wat melk en/of room.

Doe de bakplaat met de spinazie-deegrol in de oven op 150 graden Celcius: 10 tot 15 minuten. Daarna nog een paar minuten op 180 graden Celcius. Tot het deeg lichtbruin is.

Snij de rol, na het uit de oven halen, in vier plakken. Smakelijk eten!